Sztuka, tradycja i lokalne dziedzictwo stały się przestrzenią do kolejnych spotkań mieszkańców Jasła i Vranova nad Topľou. Jednym z ostatnich akcentów projektu „Nasze Pogranicze – kulturowa tożsamość Jasła i Vranova nad Topľou” był wernisaż prac artystów z Polski i Słowacji oraz konferencja podsumowująca dotychczasowe działania.
Projekt „Nasze Pogranicze – kulturowa tożsamość Jasła i Vranova nad Topľou” powstał z myślą o rozwijaniu współpracy między mieszkańcami obu miast oraz wspólnej promocji dziedzictwa polsko-słowackiego pogranicza. Jego ważną częścią były bezpośrednie spotkania, działania artystyczne, prezentacja lokalnych tradycji i twórczości, a także zachęcanie mieszkańców do lepszego poznawania miejsc znajdujących się po obu stronach granicy.
Pogranicze, które łączy. Od Jarmarku Antoniańskiego po nowe atrakcje turystyczne
Jednym z pierwszych wydarzeń zrealizowanych w ramach projektu był Jarmark Antoniański, który odbył się 14 czerwca. Wydarzenie było częścią zadania „Bractwo Pogranicza. Poznajmy dziedzictwo kulturowe Pogranicza”, realizowanego przez Jasielski Dom Kultury.
Podczas jarmarku mieszkańcy mogli poznać tradycje i zwyczaje regionów przygranicznych, lokalne rękodzieło, smaki oraz muzykę. Spotkanie pokazało, jak wiele wspólnych elementów można odnaleźć w tradycjach Podkarpacia i Słowacji, a jednocześnie było okazją do prezentacji różnorodności kulturowej obu regionów.
W ramach zadania „Mój dom z widokiem na Pogranicze”, za które odpowiada Miasto Jasło, zaplanowano także przygotowanie tablicy na terenie Winnicy Miejskiej w Jaśle. Znajdą się na niej informacje o widocznych z Jasła szczytach Tatr, miastach partnerskich oraz samym pograniczu. Powstaje również mapa turystyczna przedstawiająca atrakcje Jasła, Vranova nad Topľou oraz całego obszaru pogranicza.
Polsko-słowacki plener malarski w Jaśle
Kolejnym ważnym etapem projektu były działania realizowane przez Muzeum Regionalne w Jaśle w ramach zadania „Pogranicze – siła kultur! Promujemy wspólnie dziedzictwo kulturowe Pogranicza”.
Pierwszy plener malarski odbył się w Jaśle w dniach 26–30 sierpnia 2026 r. Wzięło w nim udział 14 artystów, po siedmiu z Polski i ze Słowacji. Uczestnicy wspólnie pracowali, wymieniali doświadczenia i szukali inspiracji w krajobrazie, architekturze oraz kulturze regionu.
Plenerowi towarzyszyło miasteczko artystyczne, zorganizowane 29 i 30 sierpnia. W programie znalazła się m.in. jednodniowa wystawa prac powstałych podczas pleneru, ekspozycja poświęcona dziedzictwu kulturowemu Jasła i Vranova, panel dyskusyjny z udziałem artystów, prezentacja rękodzieła z Polski i Słowacji, występy muzyczne i folklorystyczne oraz polsko-słowackie warsztaty kreatywne dla dzieci i młodzieży.
Ważnym elementem zadania była również wystawa opisująca dziedzictwo kulturowe Jasła i Vranova nad Topľou. Przybliżała ona mieszkańcom obu miast wspólne i charakterystyczne elementy lokalnej kultury, tradycji oraz historii. Ekspozycja stanowiła uzupełnienie wydarzeń artystycznych i pozwalała spojrzeć na pogranicze szerzej, nie tylko przez pryzmat twórczości malarskiej, ale również poprzez dziedzictwo obu partnerskich miast.
Artyści ponownie spotkali się po obu stronach granicy
Kolejny plener zorganizowano we Vranovie nad Topľou w dniach 23–27 września 2026 r. Ponownie uczestniczyło w nim 14 malarzy, po siedmiu z każdego kraju.
Powstałe podczas obu spotkań prace pokazują pogranicze widziane oczami twórców: jego pejzaż, architekturę, codzienność, tradycję i charakterystyczne miejsca. Oba plenery były również okazją do bezpośredniego spotkania artystów, wymiany doświadczeń i lepszego poznania kultury sąsiadów.
Wernisaż i podsumowanie projektu
Zwieńczeniem słowackiego pleneru był wernisaż, który odbył się 28 września 2026 r. we Vranovie nad Topľou. Zaprezentowano podczas niego prace artystów z Polski i Słowacji powstałe w trakcie obu plenerów.
Wydarzeniu towarzyszyła konferencja podsumowująca projekt, która była okazją do przypomnienia najważniejszych działań zrealizowanych w ostatnich miesiącach oraz do rozmowy o współpracy pomiędzy partnerami.
Na scenie Miejskiego Domu Kultury we Vranovie nad Topľou pojawił się również Zespół Pieśni i Tańca „Jaślanie”, który zaprezentował słowackiej publiczności polski folklor. W programie znalazły się także występy lokalnych wykonawców.
Ekspozycja prac powstałych podczas plenerów będzie przez miesiąc prezentowana w Miejskim Domu Kultury we Vranovie nad Topľou, a następnie zostanie przewieziona do Muzeum Regionalnego w Jaśle, gdzie będzie można ją oglądać przez kolejny miesiąc.
Po zakończeniu prezentacji część prac słowackich i polskich artystów pozostanie na stałe w zbiorach Miejskiego Domu Kultury we Vranovie nad Topľou, a pozostałe obrazy wzbogacą zbiory Muzeum Regionalnego w Jaśle. Dzięki temu artystyczny efekt projektu pozostanie w obu miastach także po jego formalnym zakończeniu.
Nasze Pogranicze. Wspólne działania Polski i Słowacji.
Projekt „Nasze Pogranicze” składał się z kilku uzupełniających się działań realizowanych przez partnerów z Polski i Słowacji. Partnerem wiodącym projektu jest Miasto Jasło, a w jego realizację zaangażowane są również Jasielski Dom Kultury, Muzeum Regionalne w Jaśle oraz Miejski Dom Kultury we Vranovie nad Topľou.
Wartość projektu wynosi 93 924,60 euro, z czego 75 139,67 euro stanowi dofinansowanie. Projekt realizowany jest od 1 marca do 31 grudnia 2026 r.
Przedsięwzięcie otrzymało wsparcie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Funduszu Małych Projektów programu Interreg Polska – Słowacja 2021–2027.
Realizacja projektu nie byłaby możliwa bez zaangażowania wszystkich partnerów. Szczególne znaczenie ma współpraca instytucji z Jasła z Miejskim Domem Kultury we Vranovie nad Topľou, który wspiera działania organizacyjne i merytoryczne po słowackiej stronie. Wspólne wydarzenia pokazują, że partnerstwo obu miast rozwija się przede wszystkim poprzez spotkania mieszkańców, artystów, zespołów i osób zaangażowanych w ochronę oraz popularyzację lokalnego dziedzictwa.
Projekt „Nasze Pogranicze” pokazuje, że granica może być przestrzenią spotkania i współpracy. Wspólne plenery, wystawy, koncerty, warsztaty i wydarzenia pozwoliły mieszkańcom obu miast lepiej poznać swoich sąsiadów, a jednocześnie spojrzeć na własną kulturę i tradycję z nowej perspektywy.